Nieuws

IN MEMORIAM: Louis Gooren begon de eerste transpoli ter wereld. ‘Ik zag dat ze het nodig hadden’

LouisGooren
Pionier in de transzorg Louis Gooren is op 80-jarige leeftijd overleden. Hij leek conservatief, aan de buitenkant dan, maar zijn missie was om de ziekenhuiszorg van binnenuit voorgoed te veranderen.
In de tijd dat veel psychiaters trans personen afdeden als mensen met een psychose ontving hormoonarts Louis Gooren (1943-2023) al transgenders op zijn spreekuur. Niet veel later richtte hij de eerste transgenderpoli ter wereld op. Op zondag overleed de grondlegger van de VU-genderpoli – de poli die de meest vooruitstrevende ter wereld werd – op 80-jarige leeftijd.

Gooren was, zeker in medische kringen, wereldberoemd. Maar hij is altijd bescheiden gebleven. Wanneer hem gevraagd werd waarom hij trans personen wilde helpen, zei hij simpelweg: ik zag dat ze het nodig hadden. Dat hij praktisch de enige was die dat opmerkte in die tijd, lijkt hem niet op te vallen. Het was vanzelfsprekend. Waarschijnlijk had het iets met zijn opvoeding te maken, zei hij eens in een interview met historicus Alex Bakker.

Zijn moeder, die van voor de oorlog is, was erg ‘verlicht’ als het ging om seksualiteit, zei hij: “Ze gaf ons mee dat het een geschenk is. Dat heeft mij geholpen in het accepteren van mijn homoseksualiteit. De moeilijkheden die ik ermee gehad heb, lagen aan afwijzing door de buitenwereld, niet aan eigen schaamte of schuldgevoel. Dat heeft mij gevormd. Toen ik rond 1975 transgender personen leerde kennen, voelde ik direct een betrokkenheid van binnenuit. Als ik me soms een buitenstaander voelde, nou, deze mensen werden werkelijk uitgekotst door de maatschappij.”
De echte durfals waren al in Londen of Casablanca geweest

Toen hij in 1975 met een spreekuur begon, was er zo weinig bekend over hormoonbehandelingen dat hij vooral vragen stelde en luisterde, vertelde hij in 2013 in Andere Tijden: wat bezielt u, wat wilt u, en hoe ziet u de oplossingen van u problemen? Zo kon hij erachter komen wat mensen nodig hadden, maar ook wat voor andere behandelingen er bestonden.

Want de ‘echte durfals’ waren naar Casablanca of Londen geweest, waar – soms clandestien – al operaties uitgevoerd werden. De eerste patiënten van Gooren vertelden dat ze zich voor het eerst gezien voelden door een arts. Het zorgt voor vertrouwen, zei Aaicha Bergamin in Andere Tijden. Een vriendin kan wel zeggen dat ze haar een vrouw vindt, het is wel anders als een professor dat doet.

Ondertussen begon hij met wetenschappelijk onderzoek. In de marge, want geld was er niet: “Als het bloedlab capaciteit overhad, kregen we een seintje: kom maar langs met je buisjes!”, vertelde hij aan historicus Bakker. Het was soms best ingewikkeld: bij andere medische problemen kon hij overal ter wereld een collega bellen voor advies. Hierin was hij alleen. Des te meer reden om door te gaan, leek hij te denken.
‘Bent u niet een beetje een hele bijzondere dokter?’

Langzamerhand kreeg de poli steeds meer vorm. Tot het een echte kliniek werd. Gooren had een soort dubbelrol. Aan de ene kant was hij bezig met mensen zo goed mogelijk te helpen, aan de andere kant was hij emancipator. Hij bezocht elke talkshow, liet zich talloze keren interviewen. Hij besefte dat als hij er niet over vertelde, genderwerk voor de grote meerderheid een wezensvreemd verschijnsel zou blijven. Hij wilde ervoor zorgen dat trans mensen overal geaccepteerd worden. Dat ze van geslacht mogen veranderen in hun paspoort. Dat hun operaties verzekerd worden.

“Uw team verricht iets dat onomkeerbaar is”, zegt Karel Prior in 1990 tijdens zijn talkshow Avro Karel. “Uw team is het enige team op de hele wereld die de behandeling helemaal doet. Zijn die anderen nou allemaal achterlijk of bent u toch een beetje een hele bijzonder dokter?” Nou, antwoordt Goor, “Je moet een beetje tegen de stroom oproeien.”
Voor iedereen geitenpaadjes

Op zijn hoofd een typische gele jaren negentig bril. Verder is hij conservatief gekleed. Dat is bewust, zegt hij, het helpt hem in zijn werk. Hij zorgen niet voor controverses en probeerde van binnenuit de hulpverlening op gang te krijgen. Geweld leek hem niet succesrijk, en past niet bij zijn karakter. De strategie was verder “om ten eerste onophoudelijk te benadrukken hoe ernstig genderdysforie is. Mensen lijden hieraan.”

De pionier zorgde ervoor dat de wetenschap achter transoperaties zoveel mogelijk in de medische literatuur kwam. Op die manier kon niemand er meer omheen. Ondertussen kwamen er steeds meer mensen naar de poli. Ook diegenen die zichzelf lang verstopt hadden. Voor iedereen vond hij, als het nodig was, geitenpaadjes. Zo verklaarde hij aan priesters die transgender personen verboden te scheiden dat de persoon nooit een echte man c.q. vrouw was geweest.

In 1988 werd hij bijzonder hoogleraar in de transseksuologie – ‘een definitief bewijs van erkenning.’ Over het algemeen is zijn missie geslaagd, zei hij in 2020. Want: alle grote leerboeken over hormonen hebben nu een hoofdstukje over transseksualiteit. Donderdag wordt hij in kleine kringen begraven.

 

 

Tags: LouisGooren

Comments powered by CComment

Articles - FJ Related Plus

Mastodon